Brak kart alergenów w menu

Rozporządzenie regulujące obowiązek informowania konsumentów o składzie żywności, w tym o obecności 14 głównych alergenów. Dla gastronomii oznacza to konieczność oznaczania alergenów w menu lub w sposób łatwo dostępny dla klienta. Lista 14 alergenów obejmuje: gluten, skorupiaki, jaja, ryby, orzeszki ziemne, soję, mleko, orzechy, seler, gorczycę, sezam, siarczyny, łubin i mięczaki. Nieprzestrzeganie tego obowiązku jest jednym z najczęściej karanych naruszeń podczas kontroli Sanepidu.

Główna polska ustawa regulująca bezpieczeństwo żywności, stanowiąca implementację unijnych rozporządzeń do polskiego prawa. Określa obowiązki przedsiębiorców prowadzących działalność w zakresie produkcji i obrotu żywnością, w tym obowiązek wdrożenia systemu HACCP. Definiuje kompetencje organów urzędowej kontroli żywności (Sanepid, Inspekcja Weterynaryjna) oraz zasady rejestracji i zatwierdzania zakładów. Ustanawia system kar za naruszenia przepisów bezpieczeństwa żywności.

Ustawa regulująca jakość handlową artykułów spożywczych, w tym wymagania dotyczące znakowania, klasyfikacji i oznaczania żywności. Dla gastronomii istotne są przepisy dotyczące informowania konsumentów o składzie dań, kraju pochodzenia mięsa oraz zakazu wprowadzania w błąd co do właściwości żywności. Kontrolę jakości handlowej sprawuje Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS), współpracując z Sanepidem.

Ustawa chroniąca prawa konsumentów, w tym prawo do bezpiecznej żywności i rzetelnej informacji o produktach. W kontekście gastronomii reguluje kwestie odpowiedzialności za podanie niebezpiecznej lub niezgodnej z opisem żywności. UOKiK (Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów) może prowadzić postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, np. systematycznego wprowadzania w błąd co do składu dań.

Zawiadomienie Komisji 2017/C 428/01 wyjaśnia, jak stosować przepisy o informacji na temat alergenów, także w żywności nieopakowanej. Razem z art. 13 i 44 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 oraz § 19 ust. 2 rozporządzenia z 23 grudnia 2014 r. oznacza to, że klient ma mieć dostęp do informacji przed zamówieniem, bez pytania obsługi. Sama adnotacja „zapytaj kelnera” nie wystarczy, a rozmowa może informację pisemną tylko uzupełnić.

Przepisy wymagają, by personel był nadzorowany lub szkolony odpowiednio do charakteru pracy (rozporządzenie (WE) nr 852/2004, załącznik II, rozdział XII), a dokumentacja była w aktach osobowych, z kopią w miejscu pracy (art. 59 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia). Nie znaleźliśmy wytycznych GIS, które wyznaczałyby częstotliwość lub program szkoleń. Nasz wzór przyjmuje szkolenie przed rozpoczęciem pracy i odświeżenie raz w roku, jako dobrą praktykę, a nie wymóg prawa.

Stan prawny według tekstu jednolitego ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. 2026 poz. 1399): za wykroczenia z art. 100 grozi mandat do 500 zł (do 1000 zł, gdy jeden czyn obejmuje kilka wykroczeń), a w sądzie grzywna do 5000 zł. Kara pieniężna z art. 103 wynosi do 30-krotności przeciętnego wynagrodzenia, czyli w 2026 r. do 267 106 zł, a przy znakowaniu może zostać wymierzona do pięciokrotnej wartości brutto zakwestionowanej żywności. Podawana w mediach kwota około 700 000 zł pochodzi z projektu nowelizacji (100-krotność wynagrodzenia), który nie jest obowiązującym prawem, a według doniesień z sierpnia 2026 r. resort wycofał tę zmianę.